حکم کلام بی جا درنماز؟

آیت الله سیستانی:

مسأله اول: اگر نمازگزار در بین نماز، سهواً حرف بزند و سخنی بگوید که ذکر، دعا و قرآن محسوب نشود، بعد از سلام نماز، بنابر احتیاط واجب، باید به کیفیّتی که بعداً ذکر می‌شود، سجدۀ سهو انجام دهد. به عنوان مثال، اگر مکلّف در بین نماز مغرب اشتباهاً یا به خیال اینکه نمازش تمام شده با کسی حرف بزند یا مثلاً بگوید: «یا حسین»، باید بنابر احتیاط واجب، بعد از سلام نماز، سجدۀ سهو به‌جا آورد.

مسأله دوم: اگر نمازگزار بخواهد ذکر یا دعا یا قرآن بخواند، ولی سهواً آن را غلط بخواند، در صورتی که از عنوان ذکر یا دعا یا قرآن خارج نشده باشد، سجدۀ سهو واجب نیست، وگرنه بنابر احتیاط واجب، باید سجدۀ سهو انجام دهد و اگر چیزی را که سهواً غلط خوانده از واجبات نماز بوده و محلّ تدارک آن هم باقی است، باید آن را دوباره به‌طور صحیح بخواند.
شایان ذکر است، حکم سبق لسان (که نوعی لغزش در کلام است، مثل آنکه بخواهد حرف یا کلمه‌ای بگوید، امّا بی‌اختیار کلمه یا حرف دیگری به زبانش بیاید) نیز بنابر احتیاط واجب، حکم سهو است.

مسأله سوم: اگر نمازگزار در نماز سهواً مدّتی حرف بزند[454] و همۀ آن ناشی از یک اشتباه و سهو باشد، انجام یک بار سجدۀ سهو به کیفیّتی که خواهد آمد، بعد از سلام نماز کافی است.

مسأله چهارم: برای صدایی که از سرفه کردن پیدا می‌شود، سجدۀ سهو واجب نیست، ولی اگر انسان سهواً ناله بکند یا «آه» بکشد یا «آه» بگوید، بنابر احتیاط واجب، باید سجدۀ سهو نماید؛ مگر استثنایی باشد

آیت الله مکارم شیرازی:

مسأله اول:اگر عمداً حرف بزند، حتّى يک جمله، يا يک کلمه، حتّى کلمه دو حرفى مانند «من» و «ما» نماز او باطل است بلکه بنابر احتياط اگر دو حرف معنى دار هم نباشد نماز باطل مى شود (منظوراز احتياط در مبطلات نماز آن است که نماز را تمام کرده بعد اعاده کند).

مسأله دوم: نمازگزار نبايد در حال نماز به ديگرى سلام کند، ولى اگر ديگرى به او سلام کند جواب او واجب است، امّا جواب بايد مانند سلام باشد، مثلاً اگر گفت: «اَلسَّلامُ عَلَيْکَ» در جواب بگويد «اَلسَّلامُ عَلَيْکَ» و اگر بگويد «سَلامٌ عَلَيْکُمْ» در جواب بگويد «سَلامٌ عَلَيْکُمْ»، حتّى اگر بگويد «سلام» در جواب بايد بگويد «سلام

مسأله سوم: سخن گفتن از روى سهو و فراموشى و نسيان نماز را باطل نمى کند.

مسأله چهارم:هرگاه کلمه اى بگويد که يک حرف بيشتر ندارد چنانچه معنى داشته باشد (مانند «ق» در عربى يعنى نگه دار) و معنى آن را قصد کند نمازش باطل است و اگر قصد نکند امّا متوجّه معنى آن باشد احتياط آن است که نماز را اعاده کند.

مسأله پنجم:سرفه کردن، آه کشيدن، عطسه زدن، نماز را باطل نمى کند، هرچند عمدى باشد، ولى گفتن «آخ» و «آه» و مانند اينها که دو حرف دارد اگر عمدى باشد بنابر احتياط واجب نماز را باطل مى کند.

مسأله ششم:ذکر خدا، قرائت قرآن دعا، در هر جاى نماز جايز است اگر جمله اى را مانند «اَللّهُ اَکْبَرُ» به قصد ذکر خدا بگويد، امّا در موقع گفتن، صدا را بلندکند که چيزى را به ديگرى بفهماند اشکال ندارد، ولى دعا و ذکر به زبانهاى غير عربى جایز نیست.

مسأله هفتم: تکرار کردن آيات حمد و سوره يا ذکرهاى رکوع و سجود و تسبيحات براى ثواب يا براى احتياط مانعى ندارد، امّا اگر به خاطر وسوسه باشد اشکال دارد.

مسأله هشتم:در غير نماز هم جواب سلام واجب، امّا سلام کردن مستحبّ است و بايد جواب را طورى بگويد که جواب سلام محسوب شود، يعنى اگر زياد فاصله بيندازد که جواب محسوب نشود کار حرامى کرده و جواب دادن واجب نيست.

مسأله نهم:اگر کسى در حال نماز جواب سلام را ندهد گناه کرده ولى نمازش صحيح است.

مسأله دهم: واجب است جواب سلام را طورى بگويد که سلام کننده بشنود، امّا اگر سلام کننده کر باشد يا در محيطى است که سر و صدا زياد است چنانچه بطور معمول جواب دهد کافى است و احتياط آن است که با اشاره نيز به او بفهماند.

مسأله یازدهم: جواب سلام را بايد به قصد جواب بگويد، نه به قصد قرائت بعضى از آيات قرآن و مانند آن.

مسأله دوازدهم:هرگاه مرد يا زن نامحرم حتّى بچّه اى که خوب و بد را مى فهمد به نمازگزار يا غير نمازگزار سلام کند جواب او واجب است

مسأله سیزدهم: هرگاه سلام از روى مسخره يا شوخى باشد و يا طورى غلط بگويد که سلام حساب نشود جواب آنها لازم نيست و احتياط واجب آن است که در جواب سلام غير مسلمان فقط «سلام» بگويد، يا تنها «عليک».

مسأله چهاردهم: اگر کسى وارد مجلس شود و به جمعيّت سلام کند جواب او بر همه واجب است، ولى اگر يک نفر جواب دهد کافى است.

مسأله پانزدهم: هرگاه به عدّه اى سلام کند و در ميان آنها بعضى مشغول نماز باشند اگر نمازگزار شک کند که سلام کننده قصد او را داشته يا نه، نبايد جواب دهد و نيز اگر بداند قصد او را هم داشته، ولى ديگرى جواب سلام را بدهد، امّا در اين صورت اگر ديگران جواب نگويند او بايد جواب دهد.

مسأله شانزدهم: سلام کردن از مستحبّات مؤکّد است و در قرآن مجيد و روايات اسلامى روى آن تأکيد فراوان شده است و سزاوار است که سواره به پياده و ايستاده به نشسته و کوچکتر به بزرگتر سلام کند.

مسأله هفدهم: اگر دو نفر همزمان به يکديگر سلام کنند احتياط واجب آن است که هر دو جواب دهند.

مسأله هجدهم: اين كه بعضى در جواب سلام مى گويند: «سلام از من» كافى است، امّا بهتر است به آن قناعت نکرده، و پاسخ سلام را جداگانه بگویند.

مسأله نوزدهم: مستحبّ است جواب سلام را بهتر از سلام بگويند (البتّه در نماز همان گونه که گفته شد بايد مثل آن باشد) مثلاً اگر کسى درغير نماز بگويد: «سَلامٌ عَلَيْکُمْ» در جواب بگويد : «سَلامٌ عَلَيْکُمْ وَ رَحْمَةُ اللّهِ».

آیت الله خامنه ای:

احکام مربوط به سلام در نماز:

مسئله اول: نظر جناب عالی درباره ردّ تحیتی که به صیغه سلام نباشد، چیست؟
ج. اگر در حال نماز باشد، جواب دادن جایز نیست، ولی اگر در حال نماز نباشد، اگر کلامی است که عرف آن را تحیت محسوب می کند، احتیاط، جواب گفتن آن است.

مسئله دوم:آیا جواب سلام کودکان اعم از دختر و پسر واجب است؟
ج. جواب سلام کودکانِ ممیّز، اعم از پسر و دختر، مانند جواب سلام زنان و مردان واجب است.

مسئله سوم: اگر کسی سلام را بشنود، ولی به دلیل غفلت یا هر سبب دیگر جواب سلام را ندهد، به طوری که زمان کمی فاصله شود، آیا بعد از آن گفتن جواب سلام واجب است؟
ج. اگر تأخیر به مقداری باشد که جواب سلام و ردّ تحیت بر آن صدق نکند، واجب نیست.
مسئله چهارم:اگر شخصی به گروهی سلام کند و بگوید: «السلامُ علیکم جمیعاً»، و یکی از آنان مشغول نماز باشد، آیا بر او هم جواب سلام واجب است، حتی اگر دیگران جواب سلام را داده باشند؟
ج. اگر کس دیگری جواب آن را بدهد، نمازگزار اقدام به جواب گفتن نکند.
مسئله پنجم: اگر شخصی در یک زمان چند بار سلام کند و یا چند نفر سلام دهند، آیا یکبار جواب دادن از همه آنها کفایت می کند؟
ج. در صورت اول یک جواب کافی است، و در حالت دوم یک جواب به صیغه ای که شامل همه آنها گردد و به قصد جواب سلام آنان باشد، کفایت می کند.
مسئله ششم:شخصی هنگام سلام دادن به جای «سلام علیکم» از لفظ «سلام» استفاده می کند، آیا در حال نماز جواب سلام او واجب است؟
ج. اگر عرفاً بر آن تحیت و سلام صدق نماید، جواب دادن واجب است. بنابر احتیاط باید به­ گونه ­ای جواب دهد که کلمه سلام مقدم باشد؛ مانند اینکه بگوید: “سلام علیکم” یا “السلام علیکم” و نباید “علیکم السلام” بگوید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *